Activiteit 3: Zilte Groenten
Omschrijving activiteit
Traditioneel worden zilte groenten, en dan voornamelijk zeeaster (Aster tripolium) en zeekraal (Salicornia europea), in ‘het wild’ gesneden op de Zeeuwse en Picardische schorren. Naast de traditionele lokale afzet is de laatste jaren de afzet naar restaurants en supermarktketens snel belangrijker geworden. Anderzijds zijn her en der maatregelen genomen ter bescherming van de zilte vegetatie in kwetsbare gebieden: het systeem van snijvergunningen bijvoorbeeld is zowel in Frankrijk als in Nederland ingevoerd. In Nederland mag nog enkel in het wild gesneden worden voor eigen gebruik. Restaurants waarderen het product zilte groenten, maar willen het ook jaarrond kunnen aanbieden. Vandaar dat er intussen – vooral buiten het wildsnijseizoen - een aanzienlijke import van met name zeekraal wordt gerealiseerd vanuit voornamelijk Mexico en Israël. Deze import betreft gedeeltelijk andere soorten Salicornia, die derhalve ook andere voedingseigenschappen hebben.
De Grensregio heeft enerzijds heel wat zilte regio’s of regio’s met zilt grondwater, anderzijds is de intensieve groenteteelt en de daaraan gekoppelde afzetstructuur in deze regio zeer sterk ontwikkeld. In combinatie met het gegeven dat er toenemende vraag is naar zilte groenten en de wildsnij in toenemende mate beperkt wordt, wil men binnen dit deelproject impulsen geven aan de teelt van zilte groenten in de regio.
Uiteraard kan hierbij gebruik gemaakt worden van de praktijkervaring van een drietal telers (de firma’s Grovisco te Stavenisse, Poleij te Kruiningen en Janse te Wolphaartsdijk) in de regio die inmiddels met deze teelt gestart zijn. Nu reeds is er trouwens sprake van interregionale samenwerking rond zilte teelten onder vorm van levering van zaadgoed en consultancy vanwege het Vlaamse Serra Maris aan een aantal Zeeuwse telers. Daarnaast zijn in Vlaanderen (WPIG) de eerste stappen gezet op weg naar beschutte teelt van zeekraal en zeeaster met als doel verlenging van het leveringsseizoen. Het idee is naast versterking van de teelt vooral ook de keten in kaart te brengen volgens het ‘From Fork to Farm’ beginsel om zodoende tot goede product-markt combinaties te komen.
Activiteit 3 omvat een drietal deelaspecten:
- optimalisering van de teelt, zowel in de open grond als in beschutte teelt
- evaluatie en introductie van nieuwe soorten zilte groenten
- promotie van zilte groenten, zowel naar vraag als aanbod
Optimalisering teelt
De teelt in open grond zal zich in de verzilte gebieden of in gebieden met zilt grondwater situeren. Vooral in de Zeeuwse regio zijn er veel gronden geschikt voor deze toepassing. Ook in de West-Vlaamse polders zit op een aantal plaatsen erg ondiep zilt grondwater, wat mogelijkheden biedt. Bij deze teelten hebben dan de bemestingsbehoefte, de onkruidbestrijding, de mogelijkheden tot mechanisatie in de teelt, de verbetering van het uitgangsmateriaal, zowel door selectie als door verbetering van de zaadkwaliteit, en het al dan niet voorkomen van ziekten en plagen de aandacht.
De teelt kan ook opgevat worden als een intensieve jaarrond teelt. Bij een jaarrond teelt moet vooral gemikt worden op levering buiten het normale oogstseizoen. De prijsvorming is dan het interessantst en er kan geconcurreerd worden met de invoer uit Mexico en Israël. In de winterperiode moet men dan evenwel opteren voor een licht verwarmde serre, eventueel met bijbelichting. In het voorjaar en de zomer kan gewerkt worden onder plasticserre (met het oog op het behoud van het zout in de bouwvoor). De teelttechniek van jaarrond teelt onder beschutte omstandigheden moet wel nog op punt gezet worden met specifieke vragen rond bv. optimalisatie van het kiemproces, bemesting, oogstfrequentie, zoutgehalte, klimaatregeling, bijbelichting, en hergebruik van zilt drainwater.Potentiële verbeteringen van de teelt zullen worden getoetst in experimenten, zowel in de open grond als onder beschutte omstandigheden.
Introductie nieuwe soorten
Tot op heden spreken we voornamelijk over zeekraal en lamsoor. Andere zilte gewassen hebben evenwel ook potentie als zilte groenten: bv. zeekool, zeevenkel, zeekers en zeebiet. Binnen deze actie zal het potentieel van nieuwe gewassen voor teelt in de open grond en voor teelt onder beschutte omstandigheden, zowel teelttechnisch als naar afzet, worden geëvalueerd. In de laatste fase van het project kunnen geschikte nieuwe soorten door middel van experimentele teelt of demonstratie in de praktijk worden getoetst. Praktische introductie op de markt mag niet binnen de projectperiode verwacht worden.
Promotie
De duurzame zilte groenten moeten worden gepromoot, enerzijds naar de consument maar in belangrijke mate ook naar de handel en eventuele andere spelers binnen de afzetketen en naar potentiële telers. Veel grootdistributeurs van bv. vis zijn vandaag nauwelijks op de hoogte van de mogelijkheid van teelt van deze gewassen. Daarnaast zal worden gekeken naar de mogelijkheid om specifieke recepten en afgeleide producten te creëren, zoals bijvoorbeeld de Zeeuwse Sushi en een op deze groenten gebaseerde schelpdiersaus.
Met potentiële ketenpartijen zullen gesprekken worden aangegaan, opdat zij een indicatie van productievolume en gewenste kwaliteitsspecificaties kunnen geven vooraleer zij afname zouden overwegen. Dit is noodzakelijk om tot vergroting van de vraag te komen.
Beoogde resultaten:
Optimalisering teelt
- Inventarisatie van in zilte gewassen voorkomende onkruiden en de mogelijkheden deze te bestrijden
- Inventarisatie van ziekten en plagen en evt. milieuvriendelijke gewasbeschermende maatregelen
- Goede teeltbeschrijving van de teelt van zeekraal en zeeaster (‘Lamsoren’) inclusief mechanisatie hiervan met speciale aandacht voor onkruidbestrijding en oogsten
- Inventarisatie van potentiële teeltgebieden voor de open grond in Vlaanderen
Specifiek voor de beschutte teelten
- Economische randvoorwaarden onder welke een beschutte teelt haalbaar is
- Technische randvoorwaarden onder welke een beschutte teelt mogelijk is
Introductie nieuwe soorten
- Onderzoek naar de potentie van zeekool, zeevenkel, zeebiet en zeekers en/of andere nieuwe soorten voor de teelt
Promotie
- Zilte keten in beeld, aansluitende inventarisatie van promotiemogelijkheden
- Promotieactiviteiten in samenwerking met de sector, incl uitreiken van het eerste krat zeekraal etc.
- Uitgewerkte voorbeelden van recepten en afgeleide producten van zilte groenten
- Zoeken naar modelketen met telers en afzet voor beschutte teelten